De juiste tamper kiezen: maat, gewicht en techniek

De beste smaak uit je espresso hangt onder andere af van hoe gelijkmatig het water door je koffie stroomt. En dat begint bij het tampen. Toch krijgt deze stap vaak weinig aandacht. Veel machines worden geleverd met een plastic tampertje dat te licht is, te klein, of allebei. Zonde, want een goede tamper en de juiste techniek maken direct verschil in je kopje.

Wat doet tampen precies?

Tampen is het aandrukken van gemalen koffie tot een compact, gelijkmatig puckje in je filterbakje. Dat puckje vormt de weerstand waar het hete water doorheen wordt geperst. Als die weerstand overal even groot is, stroomt het water gelijkmatig en wordt de koffie overal even sterk geëxtraheerd. Het resultaat: een gebalanceerde espresso.

Is het puckje ongelijkmatig, dan zoekt het water de weg van de minste weerstand. Het schiet door de lossere plekken en laat de dichtere delen onderbenut. Dat noemen we channeling. Je herkent het aan een scheve, onrustige extractie (goed te zien met een bodemloze filterdrager) en een kopje dat tegelijk zuur én bitter kan smaken.

Hoe tamp je goed?

De techniek is minder ingewikkeld dan veel mensen denken. Een paar aandachtspunten:

Sta recht boven je filterdrager. Leg de filterdrager op je aanrecht of in een tampstation. Houd je elleboog op een hoek van ongeveer 90 graden, recht boven de filterdrager. Zo druk je van bovenaf naar beneden in plaats van vanuit een hoek.

Houd de tamper als een deurknop. Wikkel je vingers om het handvat met je duim bovenop of tegen de zijkant van de voet. Dit geeft controle en voorkomt dat je scheef drukt.

Druk tot het stopt. Oefen een gelijkmatige, rechte druk naar beneden. Je voelt op een gegeven moment dat de koffie niet verder samengedrukt kan worden. Op dat punt heb je de maximale dichtheid bereikt. Harder drukken heeft dan geen effect meer.

Consistentie boven kracht. Richt je op zo'n 15 tot 20 kilo druk, maar maak je niet gek over het exacte getal. Het gaat erom dat je het elke keer hetzelfde doet. Wil je een gevoel krijgen voor de juiste druk? Zet je tamper op een keukenweegschaal en druk een paar keer naar beneden tot je het gewicht herkent.

Niet draaien na het tampen. Een veelgehoord advies is om de tamper na het aandrukken even te draaien ("polishen"). Doe dit niet. Die draaibeweging kan kleine scheurtjes in het koffiebed veroorzaken waar water doorheen schiet.

Welke maat tamper heb je nodig?

De maat van je tamper moet exact passen bij je filterbakje. Een tamper die te klein is laat een rand open waar water langs schiet zonder de koffie te raken.

De gangbare maten:

58 mm is de standaard voor de meeste halfautomatische machines met een E61 groepskop. Denk aan Profitec, Rocket, Lelit, ECM, Biepi en veel andere merken. De meeste van onze tampers zijn in deze maat.

53-54 mm past bij Sage/Breville machines. De filterbakjes van Sage zijn iets kleiner dan de E61-standaard.

51 mm is de maat voor Delonghi machines en sommige oudere modellen.

Let op: sommige tampers zijn 58 mm, andere 58,3 mm of 58,5 mm. Dat kleine verschil maakt wél uit. Hoe dichter de tamper tegen de rand van het filterbakje zit, hoe beter de druk over het hele koffiebed verdeeld wordt. Gebruik je IMS of VST precisiefilterbakjes? Dan past 58,5 mm vaak het best.

Twijfel je welke maat je nodig hebt? Meet de binnenkant van je filterbakje op met een schuifmaat, of neem contact met ons op. We zoeken het graag voor je uit.

Waar let je op bij het kiezen van een tamper?

Gewicht. Een zwaardere tamper maakt het makkelijker om recht en gelijkmatig aan te drukken. Het gewicht doet een deel van het werk, zodat je minder kracht uit je pols hoeft te halen. Onze Van Pommeren Tamper 58mm weegt 650 gram en is volledig van RVS. Dat extra gewicht merk je direct bij het tampen.

Bodem. Vlak is de standaard en dat is niet voor niets. Een vlakke bodem geeft de meest gelijkmatige druk over het hele oppervlak van je koffiebed. Er bestaan ook bolle (convexe) tampers, maar voor thuisgebruik raden we vlak aan.

Handvat. Dit is grotendeels persoonlijke voorkeur. Hout voelt warm en prettig aan. RVS is duurzaam en makkelijk schoon te houden. De Motta Tamper met olijfhouten handvat is een mooi voorbeeld: een RVS voet met onbehandeld olijfhout dat met de jaren alleen maar mooier wordt.

Soorten tampers

Klassieke tamper

De simpelste variant: een voet en een handvat. Jij bepaalt de druk en de hoek. De Van Pommeren Tamper 58mm is hier een goed voorbeeld van. Volledig RVS, 650 gram, vlakke bodem. Prima keuze als je je techniek wilt ontwikkelen en wilt voelen wat je doet.

Tamper met instelbare hoogte

Bij deze variant stel je de hoogte van de tampervoet in zodat de rand op het filterbakje rust wanneer de koffie volledig is aangedrukt. Dat betekent dat je automatisch recht aandrukt en op het juiste moment stopt. De Eureka Adjustable Tamper 58,3 mm werkt zo. Je stelt de diepte in op je dosering en de tamper doet de rest. Beschikbaar in meerdere houtsoorten en kleuren, vanaf €44,95.

Dynamometric / spring-loaded tamper

Dit type heeft een ingebouwd veersysteem dat "klikt" of stopt bij een vooraf ingestelde druk. Zo weet je zeker dat je elke keer dezelfde kracht gebruikt. De Eureka Dynamometric Easy Tamping is een lichtgewicht variant met doordruk-systeem (€54,95). De rand rust op het filterbakje terwijl je tampt, waardoor je altijd recht aandrukt.

De Motta Leveling Tamper is er in twee uitvoeringen: de Lightning (instelbaar op je dosering) en de Dynamometric (self-leveling, werkt met elke dosering). Aluminium en RVS, gemaakt in Italië.

Welke tamper past bij jou?

Net begonnen met espresso? Start met een stevige tamper in de juiste maat. De Van Pommeren Tamper of de Motta Tamper zijn allebei goede keuzes om mee te beginnen.

Wil je consistenter worden zonder over techniek na te denken? Kijk naar een instelbare tamper zoals de Eureka Adjustable of een dynamometric variant.

Bekijk ons volledige tamper assortiment of kom langs in onze winkel in Utrecht. We laten je graag het verschil zien en voelen.

Wil je je espresso nog verder verbeteren? Lees dan ook onze blog over doseertools, verdelers en de WDT tool. Wat je doet vóór het tampen is minstens zo belangrijk als het tampen zelf.